Najkrócej
R30 i R60 to klasy nośności ogniowej: element konstrukcji ma utrzymać obciążenia przez zadaną liczbę minut pożaru badanego według normy. Wymaganą klasę wskazuje projekt budowlany z uzgodnieniem przeciwpożarowym, a nie właściciel ani wykonawca. Sam wyrób, na przykład powłoka ogniochronna, nie przesądza o klasie gotowej konstrukcji. Tekst ma charakter informacyjny: o doborze zabezpieczeń rozstrzygają projektant, rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i uprawniony wykonawca.
Co oznaczają symbole R, E i I?
Klasa odporności ogniowej nie jest jedną liczbą, tylko zestawem kryteriów. Każde z nich wyraża się w minutach i jest badane według normy PN-EN 13501-2, jak opisuje to serwis Kominy-Wiki.
- R to nośność ogniowa. Element utrzymuje obciążenia mechaniczne mimo pożaru. Dotyczy słupów, belek, stropów i ścian nośnych.
- E to szczelność ogniowa. Przegroda nie przepuszcza płomieni ani gorących gazów na stronę nienagrzewaną.
- I to izolacyjność ogniowa. Strona nienagrzewana nie przekracza dopuszczalnego wzrostu temperatury, w opisie serwisu ppoz-online jest to średnio około 140 °C.
Symbole łączy się zależnie od funkcji elementu. Ściana nośna oddzielająca strefy ma klasę REI, ściana działowa niczego niepodpierająca wystarcza w klasie EI. Słup lub belka stalowa, która tylko niesie obciążenia, jest opisywana samym symbolem R. Dlatego R30 czy R60 pojawia się najczęściej przy konstrukcji nośnej, między innymi stalowej.
Co znaczą liczby 30 i 60?
Liczba oznacza minuty. Przy R60 element spełniał kryterium nośności przez co najmniej godzinę w badaniu według standardowej krzywej pożarowej, a przy R30 przez pół godziny. Kominy-Wiki wymienia też wyższe stopnie, aż do trzech godzin.
To czas badania w ustalonych warunkach, a nie prognoza trwania prawdziwego pożaru. Pożar w budynku może przebiegać inaczej niż krzywa laboratoryjna. Klasa służy do porównywania i spełnienia wymagań, a nie do przewidywania, ile czasu będzie miał ktoś w środku.
Skąd wynika wymagana klasa?
Klasę wskazują przepisy i projekt. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przypisuje klasy elementów do klasy odporności pożarowej budynku w skali od A do E. Tak opisuje to serwis ppoz-online, wskazując tabelę w § 216.
Klasa odporności pożarowej budynku zależy z kolei od jego cech. Kominy-Wiki wymienia typ i wielkość obiektu, obciążenie pożarowe oraz funkcję budynku. W praktyce liczą się więc między innymi kategoria zagrożenia ludzi i wysokość obiektu. Konkretne wartości dla danego obiektu odczytuje się z aktualnego tekstu rozporządzenia i z projektu, a ostateczny zapis zatwierdza rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w ramach uzgodnień.
Z tego wynika prosta zasada: nie wybiera się R30 lub R60 z katalogu, tylko sprawdza się ją w dokumentacji obiektu. Dwie podobne hale mogą mieć różne wymagania, bo różni je funkcja, wysokość i obciążenie ogniowe.
Klasyfikacja wyrobu a ocena konstrukcji
Tu najczęściej dochodzi do nieporozumień. Wyrób ogniochronny ma dokumentację z badań lub oceny, w której producent podaje, jakie klasy osiąga w określonych warunkach. Konstrukcja w budynku to zawsze konkretny profil, obciążenie i sposób zabezpieczenia.
Powłoka ogniochronna nie daje więc klasy R60 sama z siebie. Firma Techrom zwraca uwagę, że wielkość zabezpieczenia zależy nie tylko od wymaganej odporności, lecz także od masywności elementu: profile cienkościenne potrzebują większej ochrony niż grubsze. Masywność to stosunek obwodu narażonego na ogień do pola przekroju. O tym, jakie warstwy i grubości pasują do danego profilu i klasy, mówi dokumentacja wyrobu, a decyzję podejmuje projektant. Szerzej o samych systemach opisuje wpis o farbie ogniochronnej do stali, a o ograniczeniach powłok pęczniejących wpis o farbie ogniochronnej.
Znaczenie ma też stan podłoża. Powłoka zadziała zgodnie z dokumentacją tylko na stali przygotowanej tak, jak przewiduje system, o czym ogólnie pisze wpis o piaskowaniu metalu. To tylko ogólny kontekst, a nie wskazówka wykonawcza.
Kto za co odpowiada?
Odpowiedzialność jest rozdzielona. Projektant określa wymaganą klasę dla elementów konstrukcji i dobiera sposób zabezpieczenia. Rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgadnia rozwiązania. Uprawniony wykonawca realizuje prace zgodnie z dokumentacją wyrobu i projektem, a odbiór potwierdza zgodność z założeniami.
Dla właściciela obiektu oznacza to jedno: pytanie o R30 albo R60 kieruje się do projektanta i rzeczoznawcy, a nie do sprzedawcy farby. Informacje w tym tekście pomagają zrozumieć język dokumentów, ale nie zastępują dokumentacji ani uzgodnień dla konkretnego budynku.
